Nie oddam Cię obcym, synku...

17 stycznia 1974 r. w obronie wiary przed świątynią w Drelowie śmierć męczeńską poniosło 13 unitów: Symenon Pawluk, Wincenty Bazyluk, Teodor Bocian, Andrzej Charytoniuk, Trochim Charytoniuk, Jan Kościuczyk, Teodor Kościuczyk, Paweł Kozak, Andrzej Kubik, Jan Kubik, Jan Łucik, Jan Romaniuk i Onufry Tomaszuk. Pamięć o nich jest wciąż żywa, a tragiczne wydarzenia sprzed lat, utarte we wspomnieniach świadków i zapisane na kartach historii, wracają każdego roku, by na nowo wzbudzać refleksję i budować siłę lokalnej społeczności.

Tegoroczna, 152. już rocznica dramatycznych wydarzeń, po raz kolejny zgromadziła w Drelowie liczną rzeszę mieszkańców gminy i okolic, a także wielu gości. Uroczystości rocznicowe upamiętniające żcie i męczeńską śmierć unitów, będących patronami miejscowej szkoły podstawowej, odbyły się 17 stycznia i zainaugurowała je msza święta odprawiona w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Drelowie pod przewodnictwem biskupa Kazimierza Gurdy. Przed wspólną modlitwą zgromadzeni złożyli kwiaty i zapalili znicze przed tablicą upamiętniającą męczenników, umieszczoną na frontowej ścianie świątyni.

- Ten kościół jest dla nas znakiem wartości, który zachowywali i któremu pragnęli być wierni męczennicy sprzed 152 lat. Ten kościół jest wezwaniem, aby nie zapominać, co działo się w kolejnych latach prześladowań unitów, czyli do roku 1905. Dlatego przybywamy tu każdego roku, aby tamto wydarzenie zobaczyć w kontekście wiary w Jezusa i przynależności do Kościoła katolickiego dzisiaj. Aby wspomnieć tych, którzy stanęli w obronie Kościoła i tradycji unickiej, aby wspomnieć tych, którzy unitom w tamtych trudnych czasach pomagali - mówił tego dnia biskup Kazimierz Gurda .

W dalszej części wydarzenia zgromadzono się w sali widowiskowej Gminnego Centrum Kultury w Drelowie, gdzie został zaprezentowany spektakl „Nie oddam Cię obcym, synku” . Jego reżyserii podjęli się jak co roku Bożena i Jacek Dragunowie, natomiast autorką scenariusza była jedna z nauczycielek Szkoły Podstawowej im. Unitów Drelowskich w Drelowie Katarzyna Polewska, która wspólnie z Agnieszką Daniluk zadbała również o scenografię, kostiumy i oprawę muzyczną. Reżyserii dźwięku i światła podjął się dyrektor GCK Michał Olesiejuk.

- Spektakl przenosi nas w czasy dramatycznych wyborów, kiedy ludzie musieli walczyć o prawo do własnej religii. To opowieść o prześladowanych za wierność swoim przekonaniom, którzy mimo cierpienia i utraty bezpieczeństwa, nie wyrzekli się Boga. Niech ten spektakl pozwoli nam poczuć, jak wielką siłę dawała im wiara, jaką cenę gotowi byli zapłacić, by pozostać wiernymi swoim przekonaniom. Niech będzie dla nas chwilą zadumy nad tym, czym jest wiara, jak ważna jest pamięć o tych, którzy jej bronili - usłyszała tego dnia publiczność z ust prowadzących wydarzenie Katarzyny Polewskiej i Grzegorza Golca .

Tegoroczny spektakl przeniósł publiczność w czasy prześladowań za wiarę ze strony władz carskich, które stawiały unitów przed koniecznością porzucenia unii (kościoła greckokatolickiego) i przejścia na prawosławie pod groźbą represji, a nawet śmierci. Przywiązanie do katolickiej wiary przodków i jej obrona przed ciemiężcą doprowadzały do tajnego udzielania sakramentów, czy też pochówków w nieoznakowanych grobach, co spotkało właśnie bohaterów drelowskiej opowieści.

Unicie Wojciechowi Kubikowi zmarł starszy syn Franek, którego pochówek na katolickim cmentarzu stał się niemożliwy nie względu na przypisane przodkom prawosławie. Umiłowanie wiary katolickiej i potrzeba pogrzebania syna w poświęconej katolickiej ziemi doprowadziły ojca do czynów, które władza carska ukarała rozdzieleniem rodziny.

- Sztuk było już ponad dwadzieścia, więc ciężko po raz kolejny coś wymyśleć, ale ten pomysł jakoś zawsze przychodzi, coś przeczytam, coś się w życiu wydarzy, że nadchodzi natchnienie... Pomysły na te spektakle przynosi samo życie. One nie są całkiem autentyczne, ale uważam, że tak mogło się wydarzyć. Ten spektakl ćwiczyliśmy od października, każdego poniedziałku, co tydzień. Zaangażowało się dwanaście osób, trzy raz byli z nami też zawodowi aktorzy, państwo Dragunowie, którzy zajęli się reżyserią spektaklu. To, że po raz trzeci wystąpili z nami też dorośli, bardzo nam pomaga. Są to osoby doświadczone, które działają w swojej grupie teatralnej "Tu i Teraz". Taką grupą międzypokoleniową nawet lepiej się kieruje - pomagają, angażują się, dają z siebie dużo. A są to ludzie, którzy są bardzo zainteresowani sprawą unicką - wyjaśniła autorka scenariusza.

Obsada spektaklu - uczniowie SP w Drelowie oraz członkowie grupy teatralnej "Tu i Teraz" z Drelowa:

Zbigniew Steszuk - ojciec Wojciech Kubik
Emilia Jałtuszyk - matka Jagusia Kubik
Alicja Maksymiuk - Zosia, siostra zmarłego Franka
Krzysztof Kunaszyk - Jaśko, młodszy brat Franka
Wiktoria Struczuk - Wójtowiczka
Helena Steszuk - sąsiadka
Franciszek Jerzy Stefaniuk - naczelnik
Kate Pawlica - płaczka
Andrzej Lewczuk - strażnik
Anna Ciok - płaczka
Jerzy Michaluk - żandarm
Iga Golczuk - płaczka

- Nie zapomnijcie ludzie: nie o dom, nie o ziemię tu chodzi, ale o to, żeby nie przestać wierzyć. Wiara to krew po dziadach, wiara to ziemia, którą kochamy. Dopóki człowiek wierzy, świat trwa! - słowa te wybrzmiały na zakończenie spektaklu, wzbudzając owację na stojąco i liczne wyrazy uznania w kierunku aktorów - amatorów, którzy z wielkim sercem i emocjami oddali atmosferę towarzyszącą czasom, w jakich przyszło żyć drelowskim praojcom. - Wszyscy aktorzy tego spektaklu, to amatorzy, ludzie, których połączyło zainteresowanie historią i potrzeba upamiętnienia męczeństwa unitów - podkreślono.

Spektakl, który został ponownie wystawiony w dniu kolejnym, dostępny jest w całości na kanale FARO.tv .

Jak zaznaczył tego dnia odtwórca głównej roli Wojciecha Kubika Zbigniew Steszuk, ten spektakl nie powstałby, gdyby nie ogromne zaangażowanie Bożeny i Jacka Dragunów, którzy udzielili amatorskiej grupie aktorów wiele nieocenionych rad i wskazówek, a także czas i poświęcenie Agnieszki Daniluk i Katarzyny Polewskiej, autorki scenariusza, która w wyjątkowy sposób przeniosła na jego karty wydarzenia sprzed lat, oddając ducha trwogi i bezsilności, a zarazem ogromnej determinacji ówczesnych Drelowian.

- Nie byłoby tego bez ich pomocy, zaangażowania, poświęconego czasu, wielkiego trudu oraz bez miłości do unitów i historii, ale też do nas, bo my jesteśmy ich potomkami. Gdybyście państwo nie emanowali swoją miłością, nawet do nas współczesnych, którzy ośmielamy się przenosić treści unickie na scenę, ten spektakl, jak wiele innych, po prostu by nie zaistniał - podkreślił Zbigniew Steszuk .

Do podziękowań dołączył dyrektor miejscowej szkoły noszącej z dumą imię Unitów Drelowskich, dla której kolejne rocznice wiążą się również z uroczystymi obchodami Dnia Patrona.

- Te emocje, które dziś z tej sceny wybrzmiały, były po raz kolejny świadectwem tego, czego uczestnikami były pokolenia 152 lata temu. Oby to nigdy do nas nie wróciło, obyśmy nigdy nie musieli w tak dramatyczny sposób bronić naszej wiary, naszych przekonań, oby nigdy nie trzeba było dokonywać takich wyborów - mówił dyrektor Szkoły Podstawowej im. Unitów Drelowskich w Drelowie Grzegorz Michalczuk . - Moim marzeniem od wielu lat było to, żeby wpleść międzypokoleniowość w te przedstawienia. Z dumą mogę powiedzieć, że to się udało! Bo właśnie w tego typu przekazie będzie siła, bo właśnie ten przekaz zostanie zrozumiany. Bo to, co dzisiaj wybrzmiało w kościele i dotyczyły tych wzorów, to się stało teraz naszych udziałem. Młode pokolenie jest targane, było i będzie, różnymi pokusami, ale w sile międzypokoleniowej jest taka wartość, która jest ponad to - ta wartość stała się waszym udziałem.

O potrzebie pielęgnowania wartości religijnych i patriotycznych mówił po spektaklu duchowy przewodnik wiernych Diecezji Siedleckiej.

- Dziękujemy nie tylko za sposób przedstawienia tego zdarzenia, które nie było wymyślone, ale po prostu zostało przypomniane i pokazane. Oprócz opisu tego wydarzenia jest również przesłanie, które dla nas wszystkich jest bardzo ważne. Unici sprzed 152 lat zapewne cieszą się z tego, że to, czego dokonali, nie zostało zapomniane, tylko wciąż żyje, a najważniejszym przesłaniem jest wiara w Boga, przynależność do Kościoła, wierność Chrystusowi i Kościołowi oraz pokazanie, jak ważna jest rodzina. To wartości, które dziś należy zachować, o których trzeba pamiętać i które trzeba przekazywać z pokolenia na pokolenie. Unici potrafili to uczynić, przekazywali wiarę, trwali w Chrystusie i Kościele, kochali rodzinę. To jest to, co jest nam dzisiaj bardzo potrzebne, nam, którzy żyjemy już w innych warunkach, w innych sytuacjach, ale one wcale nie są łatwe, wymagają od nas również podobnego podejścia, podobnego poświęcenia i podobnej mocnej wiary, żeby móc zachować swoją tożsamość - apelował biskup Kazimierz Gurda , wskazując na potrzebę zachowania nie tylko tożsamości religijnej, ale również patriotycznej i ludzkiej, bo tylko ona, jak podkreślił, pozwala człowiekowi być człowiekiem. Podziękował twórcom spektaklu za przesłanie, które dla wszystkich jest bardzo istotne i które pobudza do refleksji nad tym, kim jest każdy człowiek i gdzie ma swoje korzenie.

Wyjątkowość skropionej krwią męczenników Ziemi Drelowskiej podkreślił włodarz gminy, który przypomniał, jak wielkie znaczenie dla Drelowian ma pamięć o minionych wydarzeniach oraz pielęgnowanie jej i przekazywanie kolejnym pokoleniom.

- To od dawna święto gminy i jestem dumny i szczęśliwy, że właśnie nasza gmina akcentem unickim jest zaznaczona. Przeplatanie pokoleń, którego jesteśmy świadkami, to koronny dowód na to, że jeśli ktokolwiek raz dotknie sprawy unickiej, czy się w to wczyta, czy będzie miał szczęście brać udział w kolejnej inscenizacji, to w nim zostanie na zawsze. Jak powiedział mi Jurek Michaluk [odtwórca roli żandarma - przyp. red.] , j"ak się dotknie tej sprawy, to już zawsze będzie się po tej właściwej stronie". Bardzo się cieszę, że kult unitów tak trwa i tak się rozwija, bo to wyznacznik naszej świadomości i naszej wyjątkowej gminy - stwierdził wójt Piotr Kazimierski , dodając, że unici walczyli nie tylko o wolność i wiarę, ale też o prawo do życia na własny sposób, będące humanitarnym prawem każdego człowieka.

Wydarzeniu towarzyszyło rozstrzygnięcie konkursu plastycznego "Unici - obrońcy wiary i polskości" , zorganizowanego z okazji 152. Rocznicy Męczeństwa Unitów Drelowskich przez drelowską podstawówkę, pod patronatem Parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Drelowie, Gminy Drelów oraz Gminnego Centrum Kultury w Drelowie. Celem konkursu było propagowanie wśród uczniów Rodziny Szkół noszących Imię Unitów, a także wśród rodzin i wszystkich zainteresowanych tematyką unicką - wartości patriotycznych i religijnych płynących z ich świadectwa życia oraz męczeństwa, poznawanie historii i dziedzictwa kulturowego regionu, utrwalenie pamięci o unitach prześladowanych za wiarę katolicką, a także rozwijanie kreatywności i wyobraźni twórczej oraz współpraca z Rodziną Szkół noszących Imię Unitów.

Do konkursu wpłynęły 33 prace, zarówno płaskie, jak i przestrzenne, przedstawiające sceny z życia unitów i chwil ich męczeństwa, uwypuklające ich wiarę, siłę, miłość, patriotyzm i poświęcenie, a zarazem akcentujące symboliczną przewagę dobra nad przerastającym je złem. Komisja wyłoniła zwycięzców, przyznając nagrody i wyróżnienia, a wręczenia nagród dokonali wspólnie dyrektor szkoły Grzegorz Michalczuk i wójt Piotr Kazimierski.

- Jesteśmy bardzo szczęśliwi, że mamy tak wspaniałe osoby, które są zainteresowane tą wspaniałą tematyką dziedzictwa unitów. Jesteśmy wdzięczni, że dokładacie kolejną cegiełkę w tych wszystkich trudnych sprawach związanych z unitami, z obroną wiary - mówiła organizatorka konkursu, Agnieszka Kozaczuk . - Mam nadzieję, że ta praca przyniesie owoce w postaci świadectwa życia, wiary, patriotyzmu i nadziei, aby każdy mógł wzrastać ubogacony przeogromnym dziedzictwem naszych praojców unitów.

kat. I szkoła podstawowa: klasy I-III

I miejsce Alicja Nikończuk, Szkoła Podstawowa im. Księdza Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Szóstce, nauczyciel Barbara Oleszczuk
II miejsce Fabian Jamiuk, Publiczna Szkoła Podstawowa w Witorożu, nauczyciel Julia Michaluk-Karcz
III miejsce Wojciech Ryszkowski, Szkoła Podstawowa im. Unitów Drelowskich w Drelowie, nauczyciel Agnieszka Kozaczuk

kat. II szkoła podstawowa: klasy IV-V

I miejsce Bartosz Olszyński, Szkoła Podstawowa im. Księdza Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Szóstce, nauczyciel Wioleta Kołtun
II miejsce Anna Golec, Szkoła Podstawowa im. Księdza Jana Twardowskiego w Dołdze, nauczyciel Barbara Potocka
III miejsce Kacper Maksymiuk, Szkoła Podstawowa im. Księdza Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Szóstce, nauczyciel Wioleta Kołtun
III miejsce Maria Turyk, Szkoła Podstawowa im. Księdza Jana Twardowskiego w Dołdze, nauczyciel Barbara Potocka
wyróżnienia:
Dominika Kot, Szkoła Podstawowa im. Księdza Jana Twardowskiego w Dołdze, nauczyciel Barbara Potocka
Kalina Korniluk, Szkoła Podstawowa im. Księdza Jana Twardowskiego w Dołdze, nauczyciel Barbara Potocka

kat. III szkoła podstawowa: klasy VI-VIII

I miejsce Nikola Lep, Szkoła Podstawowa im. Księdza Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Szóstce, nauczyciel Wioleta Kołtun
II miejsce Wiktoria Szymańczuk, Szkoła Podstawowa im. Księdza Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Szóstce, nauczyciel Wioleta Kołtun
II miejsce Szymon Turyk, Szkoła Podstawowa im. Księdza Jana Twardowskiego w Dołdze, nauczyciel Barbara Potocka
III miejsce Weronika Weremczuk, Szkoła Podstawowa im. Księdza Jana Twardowskiego w Dołdze, nauczyciel Barbara Potocka
III miejsce Zofia Jamiuk, Publiczna Szkoła Podstawowa w Witorożu, nauczyciel Julia Michaluk-Karcz
wyróżnienia:
Jakub Kaźmieruk, Wohyń, nauczyciel Iwona Babicz-Kalinowska
Jakub Lipiec, Zespół Szkół im. Unitów Podlaskich w Wohyniu, nauczyciel Iwona Babicz-Kalinowska
Wiktoria Rybicka, Zespół Szkół im. Unitów Podlaskich w Wohyniu, nauczyciel Iwona Babicz-Kalinowska
Filip Ryszkowki, Szkoła Podstawowa im. Unitów Drelowskich w Drelowie, nauczyciel Agnieszka Kozaczuk

kat. IV praca przestrzenna: klasy VI-VIII

I miejsce Kate Pawlica, Szkoła Podstawowa im. Unitów Drelowskich w Drelowie, nauczyciel Agnieszka Kozaczuk
II miejsce Piotr Szprengel, Szkoła Podstawowa im. Unitów Drelowskich w Drelowie, nauczyciel Agnieszka Kozaczuk

kat. V praca przestrzenna: szkoła ponadpodstawowa

I miejsce Alicja Sławińska, Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Siedlcach, nauczyciel Bożena Sławińska

kat. VI praca przestrzenna rodzinna: uczniowie wraz z rodzicami/opiekunami

I miejsce rodzina Sadowskich z Zahajek: uczennica Emilia Sadowska, Szkoła Podstawowa im. Unitów Drelowskich w Drelowie, nauczyciel Agnieszka Kozaczuk
II miejsce rodzina Jałtuszyków z Drelowa: uczniowie Jan i Antoni Jałtuszyk, Szkoła Podstawowa im. Unitów Drelowskich w Drelowie, nauczyciel Agnieszka Kozaczuk
III miejsce rodzina Pepów z Drelowa: uczennica Zofia Pepa, Szkoła Szkoła Podstawowa im. Unitów Drelowskich w Drelowie, n.auczyciel Agnieszka Kozaczuk

Wystawę prac pokonkursowych można obejrzeć w sali widowiskowej Gminnego Centrum Kultury w Drelowie.