Smród, który nie daje żyć. Mieszkańcy czekają na decyzję starosty

Źródłem problemu – zdaniem mieszkańców – jest Zakład Przetwarzania Odpadów Zwierzęcych Top-Pro. To położony w lesie, niedaleko krajowej dwójki, duży zakład otoczony szczelnym, monitorowanym ogrodzeniem.

Zakład może przetwarzać nawet 800 ton odpadów zwierzęcych na dobę. Gdy w styczniu 2023 roku starosta bialski wydał dla inwestycji pozwolenie zintegrowane, praktycznie nikt nie zgłaszał sprzeciwu. Mieszkańcy nie przypuszczali, z jaką uciążliwością będą musieli się zmierzyć. Wszystko zmieniło się kilka miesięcy później, po uruchomieniu zakładu.

– Mieszkam około 700–800 metrów od zakładu. Są dni, kiedy nie da się wyjść z domu ani wypuścić dzieci na podwórko. Zdarza się, że mimo zamkniętych okien i drzwi odór czuć także w środku budynku, a mam nowoczesny dom z potrójnymi szybami i bardzo szczelnymi drzwiami. Najgorzej jest zazwyczaj po godzinie 15. Trudno uwierzyć, że to przypadek. To właśnie wtedy kończą pracę urzędnicy i żadna kontrola już nie przyjedzie – mówi Adam Jakubiuk z Sycyny.

Jak dodaje, zapachu nie sposób porównać z niczym innym.

– To odór gnijącego mięsa. Kiedy dostanie się do domu, ciężko oddychać, często od razu zbiera na wymioty. Normalne funkcjonowanie staje się niemożliwe.

Obietnice bez efektów

Mieszkańcy podkreślają, że przez ostatnie lata wielokrotnie spotykali się z prezesem spółki Top-Pro Piotrem Jabłońskim.

– Za każdym razem zapewniał mieszkańców i urzędników, że problem zostanie rozwiązany. Mówił o nowoczesnych urządzeniach, które miały wyeliminować odór. Do dziś nic takiego się nie wydarzyło – mówi Grzegorz Sacharuk z Sycyny.

Obecnie jednym z głównych punktów sporu jest zakładowa oczyszczalnia ścieków. Delegatura Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Białej Podlaskiej wydała decyzję o zawieszeniu jej użytkowania, uznając, że nie posiada ona wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Spółka odwołała się jednak do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło decyzję z przyczyn proceduralnych i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem mieszkańców administracyjny spór trwa od miesięcy, a zakład przez cały czas prowadzi działalność.

Firma utrzymuje, że oczyszczalnia znajduje się w rozruchu technologicznym. Inspektorzy ochrony środowiska mają natomiast uważać, że etap rozruchu już dawno się zakończył.

"Ciężarówki jadą jedna za drugą"

– Ten zakład przetwarza produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego. Ciężarówki przyjeżdżają jedna za drugą, a ruch ostatnio jeszcze się zwiększył. Po wielu miesiącach walki z fetorem nadal jesteśmy w tym samym miejscu. Gdy inwestor otrzymuje decyzje odmowne, odwołuje się od nich i wszystko pozostaje po staremu. Być może jest to gra na czas. W ostatnich pismach spółka powołuje się na przepisy, które dopiero mają wejść w życie – mówi Grzegorz Sacharuk.

Podobnego zdania jest Grzegorz Gazda z Worońca.

– Firma twierdzi, że spełnia wszystkie wymagania. Już podczas spotkania w 2022 roku prezes deklarował, że skoro na budowę zakładu wydano około 150 mln zł, to można przeznaczyć kolejne 2 mln zł na przykrycie oczyszczalni. Do dziś nic takiego nie zostało zrobione. Naszym zdaniem hermetyzacja pozwoliłaby także dokładnie zbadać, co wydostaje się z oczyszczalni. Dzisiaj wszystko trafia do atmosfery. Ten zapach nie bierze się znikąd. To siarkowodór, amoniak i inne związki. Widać to nawet po lesie obok zakładu, gdzie kolejne drzewa usychają – mówi.

Mieszkańcy czekają na decyzję

Mieszkańcy przypominają również wyniki kontroli WIOŚ przeprowadzonej na przełomie 2024 i 2025 roku. Jak podkreślają, wykazała ona przekroczenia m.in. norm dotyczących azotu i fosforu.

– Dlatego walczymy o hermetyzację oczyszczalni. Jeszcze rok temu rozmowy wskazywały, że jest to możliwe – dodaje Adam Jakubiuk.

Teraz mieszkańcy z nadzieją czekają na decyzję starosty bialskiego Mariusza Filipiuka dotyczącą pozwolenia zintegrowanego dla oczyszczalni. Liczą, że jeśli dokument zostanie wydany, znajdzie się w nim obowiązek hermetyzacji obiektu. Według nich podobne stanowisko prezentuje również Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.

– Starosta dotychczas wykonywał swoją pracę bardzo rzetelnie. Liczymy, że nadal będzie stał po stronie mieszkańców – mówi Grzegorz Gazda.

Czy decyzja rzeczywiście doprowadzi do hermetyzacji oczyszczalni i ograniczy uciążliwy odór? Mieszkańcy Worońca i Sycyny mają taką nadzieję, choć dotychczasowe doświadczenia każą im zachować ostrożność.

– Decyzje o wstrzymaniu działalności nie przynosiły dotąd żadnych realnych skutków. Instytucje podejmują działania, ale z naszej perspektywy cały proces tylko się wydłuża. Zakład działa nadal, a my wciąż odczuwamy te same uciążliwości. Dla nas nic się nie zmienia – podsumowuje Adam Jakubiuk.