YouTube Facebook fotogalerie
reklama
Region Tradycje wielkanocne

Niedziela Palmowa znana i nieznana

5 kwietnia 2020 00:52:09 | autor: Anna Ostapiuk
Niedziela Palmowa, choć w tym roku bardzo nietypowa, to dzień radosny, zapowiadający długo oczekiwaną Wielkanoc. Wiąże się z nią wiele legend, wierzeń, zwyczajów i obrzędów. Skąd wzięła się tradycja wicia palmy? Dlaczego wierzbowej gałązce przypisuje się magiczne moce? Komu należy się palmowe bicie? O tym dzisiaj słów kilka...

Niedziela Palmowa w Żerocinie (fot. M. Smal)

Wierzbne moce

Niedziela Palmowa, dawniej funkcjonująca również pod nazwą Niedzieli Kwietnej lub Niedzieli Wierzbnej, swoje źródło posiada w zapisie św. Jana traktującym o triumfalnym wjeździe Jezusa do Jerozolimy. Wierni trzymali w dłoniach gałązki palmowe, które w polskiej tradycji mają swój odpowiednik w rózgach wierzbowych i leszczynowych pokrytych świeżymi pąkami liści.

Rózgi, jak podają legendy, wykonywano już w czasach starosłowiańskich. W jednej z bardziej znanych legend mowa jest o wierzbie babilońskiej, która na wieść o śmierci Chrystusa pochyliła swe gałęzie do wód Eufratu i zapłakała. Wierzba utożsamiana była również z ognistym prętem boga Pioruna (Peruna), dlatego też przypisywano jej siłę, magiczne działanie i nadludzkie możliwości. Chroniła posiadłość przed burzą, nawałnicą i złymi mocami, a domownikom zapewniała bogactwo, zdrowie i płodność. W kulturze chrześcijańskiej symbolizuje ona odradzające się życie. Tradycyjne palmy wielkanocne przygotowuje się zatem z gałązek wierzbowych, będących znakiem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy, gałązek malin i porzeczek, bukszpanu, barwinku, borówki leśnej i cisu. W zależności od regionu dodaje się do niej różnorodne rośliny, ręcznie przygotowane kwiaty z bibuły, wstążki i inne ozdoby. 

Palma bije, nie zabije

Zwyczaj święcenia palmy w Polsce pojawił się w XI w. Dawniej poświęconą palemką chłostano się lub okładano wzajemnie ze słowami: "Nie ja biję, palma bije, za tydzień wielki dzień, na szóstą noc Wielkanoc", wierząc że przyniesie to szczęście i uchroni przed wszelkimi chorobami, dziewczętom doda urody, a chłopcom odwagi. Klepano także zwierzęta gospodarskie w celu przekazania im płynących z roślin sił życiowych, zapewnienia zdrowia i płodności przez cały najbliższy rok. Przymuszano je niejednokrotnie, by połknęły choć kawałek święconej gałązki, krowy - by uchronić je od niedobrego mleka, konie - by nadać im siłę. Drobne elementy wkładano do gniazd ptactwa domowego, uli i do sieci rybackich. 

Połykano wierzbowe pączki - kotki lub bagniątka - co miało chronić przed przeziębieniem, chorobami płuc i gardła oraz strzec od uroków. Sproszkowane bazie dodawano do uzdrawiających ziołowych naparów. Aby uchronić domostwo przed głodem i klęskami żywiołowymi gospodarz obchodził chałupę i trzykrotnie uderzał lub kropił poświęconą palmą ściany, następnie zatykał ją za święty obraz lub przybijał nad drzwiami wejściowymi. W czasie burzy jej kawałki wrzucano do pieca, wierząc w ochronę przez uderzeniem pioruna. Bazie kotki kładziono pod pierwszą skibę ziemi i dorzucano do ziarna podczas pierwszego siewu, a z ułamanych gałązek układano krzyżyk, chroniąc uprawy przed gradobiciem, suszą i powodzią - plony miałby być dzięki temu niczym wierzba: wysokie, twarde i odporne na klęski nieurodzaju. 

Do obecnych czasów w niektórych regionach dotrwał dawny zwyczaj, wedle którego stare palmy przynosi się do kościoła, gdzie po spaleniu - zazwyczaj w ostatnią niedzielę karnawału - służą jako popiół do posypywania głów wiernych w Środę Popielcową.

fot. pixabay.com

-------------------------------------------------------------------------------------------------

Jak w tym roku spędzacie Niedzielę Palmową? Czy mimo braku możliwości poświęcenia palm podczas uroczystej mszy świętej wykonaliście swoje własne rózgi wielkanocne? Podzielcie się z nami swoim sposobem na spędzenie tego dnia w obecnej sytuacji.

 
Podobne wiadomości:
Dodaj swój komentarz:
  • captcha
  • Komentarze zawierające treści powszechnie uznane za obraźliwe lub niecenzuralne zostaną usunięte
    (6 kwietnia 2020 01:20:55) STOP Teraz proszę wszystkich każdego radnego z imienia i nazwiska abyśmy opisali zawody koneksje dochody i zależności to ułatwi ściganie tych panów oraz złożenie przeciwko nim zbiorowego postępowania cywilnego w dobie kryzysu pandemii. autor: MAX
    (6 kwietnia 2020 00:55:58) STOP Radni bezradni dalej siedzicie i bąki zbijacie zadbamy żeby wam tak wesoło nie było,rozliczymy albo za naszą krwawice zrobicie co należy. autor: MAX
    (6 kwietnia 2020 00:44:27) STOP Okręg nr 1 Tadeusz Łazowski Łukaszuk Mariusz Caruk Czesława Okręg nr 2 Iwaniuk Elżbieta Sebastianiuk Radosław Mitura Wojciech Okręg nr 3 Kiczyński Mariusz Andrejuk Tomasz Jaszczuk Łukasz Dragan Daniel Okręg nr 4 Majewski Arkadiusz Stefaniuk Paweł Uściski Marek Okręg nr 5 Filipiuk Mariusz Sulima Marek Bogucki Emil Okręg nr 6 Grzyb Artur Skolimowski Janusz Mironiuk Andrzej Okręg nr 7 Maksymiuk Arkadiusz Pikacz Czesław Bylina Tomasz Tomkowicz Marian Do was panowie to wy i nikt inny będzie odpowiedzialny.ZAPAMIĘTAMY autor: MAX
    (5 kwietnia 2020 22:49:10) Dostosować się do zaleceń władzy, jaka jest taka jest ale szlajanie się po ulicach bez potrzeby nie przyniesie nic dobrego, pomodlić można się w każdym miejscu jak ktoś oczywiście ma takie życzenie, co będzie pokaże czas i my swoim zachowaniem ! autor: gość
    logo male